Het Belang van Limburg: “Fusies zijn de toekomst”

door Indra Dewitte

Het fusiedebat is sinds de laatste grote fusieoperatie in 1976 nooit helemaal stilgevallen en het blijft gevoelige materie. Maar wanneer we kritisch zijn voor onze lokale besturen, kunnen we niet anders dan besluiten dat vele burgemeesters van kleinere gemeenten meer en meer moeilijkheden hebben om het hoofd boven water te houden. Op een bepaald moment moet je dan keuzes maken. Daarom maakt Vlaams Minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Liesbeth Homans (N-VA) vrijwillige fusies nu nog aantrekkelijker met een heel pakket extra maatregelen. Goed bedoeld, ongetwijfeld, maar weinig effectief. De voorbije legislatuur leert ons namelijk dat niemand vrijwillig fusioneert. Alleen Kruibeke heeft er even aan gedacht, zonder het concreet te maken. Het is gewoonweg niet populair.

En toch… het is een publiek geheim dat heel wat Limburgse burgemeesters niet tegen een fusie zijn. Sterker nog: ze geloven zelfs dat het op termijn noodzakelijk is, al wil niemand dat met zoveel woorden in de krant. Schrik voor politieke zelfmoord, klinkt het. Maar dat kan niet langer een excuus zijn. Wanneer we een goede dienstverlening voor de burger willen behouden, moeten we knopen doorhakken. De realiteit is nu eenmaal dat we naar een situatie gaan waarbij de provincies worden afgeschaft en meer bevoegdheden worden overdragen naar Vlaanderen en de gemeenten. Dat brengt onvermijdelijk met zich mee dat we meer dan ooit nood hebben aan grotere, sterke lokale besturen. De voordelen van zo’n fusie zijn op veel vlakken groot. De lopende kosten zijn goedkoper, omdat de schaal groter wordt. De herverdeling van de lasten kan beter en meer solidair georganiseerd worden en grotere lokale besturen hebben meestal een zwaardere vuist op de (onderhandelings-)tafel in de hoofdstad. Het ligt voor de hand dat een kleine plattelandsgemeente door de band genomen minder snel in Brussel gehoord zal worden dan een grote.

Natuurlijk is zo’n fusie ook een democratische uitdaging. We mogen niet dezelfde fouten maken als in de jaren ‘70. Zo mag het niet zorgen voor identiteitsverlies, bijvoorbeeld. Eenheidsworst is nooit lekker. Er moet een systeem uitgedokterd worden waarbij de stem van de oorspronkelijke kleine gemeenten nog luid genoeg zal klinken en er moet over de toegankelijkheid van de dienstverlening worden gewaakt.

Maar dat kan niet onoverkomelijk zijn. De realiteit is wat ze is. Wanneer we willen dat Limburg een sterke regio is en blijft, moeten we hiermee aan de slag. Als de extra wortel die nu wordt voorgehouden, niet volstaat om het gezond verstand te doen zegevieren, is het misschien tijd voor een nieuwe ronde van verplichte fusies van gemeenten.